Korlan

De korlan is een weinig bekende verwant van de ramboetan (Nephelium lappaceum). De vruchten zijn eivormig met een rode, wrattige schil. De wittig-glazige zaadmantel is eetbaar. Deze omsluit een elliptisch zaad. De korlan wordt lokaal op plekken in Zuidoost-Azië gegeten.

Ananas

De ananas stamt uit Zuid Amerika. Columbus ontdekte hem in Guadeloupe tijdens zijn tweede reis in 1493. De Spanjaarden verspreiden de vrucht over de rest van de wereld. De naam ‘ananas’ is afgeleid van de Indiaanse naam ‘Nana Meant’ wat kostelijke vrucht betekent.

De vrucht lijkt op een grote dennenappel. Hij bestaat uit een heleboel bessen die samen zijn gegroeid. De vrucht wordt (bijna) rijp geplukt, omdat deze moeilijk narijpt. Ananas heeft geel, sappig vruchtvlees met een zoetzure aromatische smaak.

Teelt
Het klimaat rond de evenaar is het meest geschikt voor ananasteelt. Al mag neerslag zeker niet ontbreken, de vrucht heeft namelijk door het jaar heen behoefte aan gelijkmatig verdeelde regenbuien. Droogte kan over het algemeen geen kwaad omdat de bladeren van de ananas dik zijn en water goed vast kunnen houden. Afhankelijk van de ananassoort kan de vrucht wel 30 centimeter lang en meer dan 4 kilo zwaar worden.

Het telen van een ananas duurt bijna twee jaar. Ananasplanten zijn erg gevoelig, één op de drie jonge ananasplanten overleeft het eerste jaar niet door onkruid, ziektes en schadelijke diertjes.

Door de teelt van immune soorten en het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen worden deze schadelijke gevolgen bij de reguliere ananasteelt zoveel mogelijk beperkt. Ook gebruikt men plastic op de grond om de groei van onkruid te onderdrukken. Ananas wordt het hele seizoen geoogst. De vruchtrijping moet gestimuleerd worden, dit door gebruik te maken van chemische middelen (zoals ethrel, acetyleen, ethyleen en propyleen). In biologische teelt zijn deze middelen verboden, wat de teelt arbeidsintensiever maakt.

 
Consumptie
Voor het consumeren dient u de ananas eerst schoon te maken. Een ananas schoonmaken kan op verschillende manieren.

• Vrucht in schijven snijden, dik schillen, ingroeisels en kern verwijderen.
• Vrucht in vier of acht stukken snijden (afhankelijk van de grootte), vruchtvlees in z'n geheel lossnijden van de schil.
• Volgens het patroon diagonaal strepen uit de schil snijden. Op die manier dat alle ingroeisels worden verwijderd. Vrucht vervolgens in schijven snijden.
• Snijd een kapje van de ananas (laat de kroon eraan). Hol de ananas uit. En vul de vrucht met een fruitsalade of een salade met vlees of vis.

Bewaren/bewerken
Om de rijpheid te testen bestaan er verschillende mogelijkheden. Verspreidt de vrucht een lekkere geur, heeft de vrucht glanzende ogen, laten de kroonblaadjes gemakkelijk los, voelt de vrucht veerkrachtig aan rond de steelaanzet en zijn de velletjes in de ogen van de ananas bruin, dan is de vrucht rijp.

Ananassen met kleine ogen en een sterk reliëf zijn extra aromatisch. Een goed gerijpte ananas heeft een zoet-zure smaak, bevat veel sap en heeft in vergelijking met andere zuidvruchten, een uitgesproken en sterk aroma. De belangrijkste ananasproducent voor Nederland is Ivoorkust. Daarnaast worden ananassen aangevoerd uit onder andere Brazilie, Colombia en Costa Rica. De vrucht is het gehele jaar verkrijgbaar met een extra grote aanvoer in de periode december tot april.

Ananas wordt bijna rijp geoogst. Het is een vrucht die moeilijk narijpt na het oogsten. Bewaar een ananas niet onder 8 graden Celcius (dus niet in de koelkast). Eenmaal te koud bewaard kan bij de ananas het zogenaamde lage-temperatuurbederf optreden. De vrucht wordt niet meer rijp en gaat vaak van binnenuit rotten. Bewaar een ananas bij kamertemperatuur. Is de vrucht rijp dan is de houdbaarheid bij 12 graden Celcius (in bijkeuken of kelder) nog 1 á 2 dagen.

Voedingsstoffen

Voedingswaarden per 100 gram:
Calorieën: 50 kcal
B-caroteen: 0.02 mg
Vitamine B1: 0.07 mg
Natrium: 2 mg
Vitamine B2: 0.02 mg
Koolhydraten: 12g
Vitamine B6: 0.09 mg
Kalium: 200 mg
Vitamine C: 25 mg
IJzer: 0.4 mg
Calcium: 12 mg
Fosfor: 8 mg

Lychee

De lychee is de vrucht van een tot 30 meter hoge boom met een dichte, brede kroon.

De lychee is een ronde of ovaalvormige vrucht van 3 tot 5 centimeter doorsnede met een opvallende rode schil. Deze voelt enigszins leerachtig aan en licht gebobbeld. Het vruchtvlees, de zaadmantel is glazig wit, van stevige structuur en in het midden bevindt zich een langwerpige bruine pit. De vrucht is sappig (kruidig)zoet van smaak en is te vergelijken met de muskaatdruif. De lychee 'kraakt' enigszins bij het kauwen.

De lychee is verwant aan de ramboetan (minder sappig en zoet, maar wel steviger), de kapoelasan, de korlan, de knippa, de pitomba, longan en de aki. Deze vruchten behoren tot de zeepboomfamilie (Sapindaceae). De familienaam is te danken aan de alkalische stof saponine, die uit de zaden kan worden gewonnen en tot zeep kan worden verwerkt.
 
Teelt
De lychee vereist een subtropisch of tropisch klimaat, maar ook vorstvrije winters of winters met zeer lichte vorst boven de -4 °C. De meeste kans op groei is op een goed gedraineerde grond met licht zure bodems met organische stoffen. Lycheezaden gaan slechts 4 of 5 dagen mee. De oogst vindt in een periode van 3 tot 4 weken plaats. Er kunnen zo'n 55 vruchten per uur geoogst worden. De lychees worden in China en India verpakt in manden of kisten. De vruchten worden in de zon gedroogd.
 

Consumptie
Lychee heeft een zoete, kruidige smaak. Eet het vruchtvlees vers, eventueel besprenkeld met likeur en serveer het met ijs en slagroom. Verwerk het vruchtvlees in fruitsalades met bijvoorbeeld meloen, mango, frambozen, salades en in sauzen. Het vruchtvlees en het sap past uitstekend bij vis- of vleesgerechten. Het vruchtvlees is ook heerlijk als borrelhapje met een stukje camembert of roquefort en kan worden gebruikt in cocktails, sorbets en bij ijs.
 

Bewaren/bewerken
Lychees kunnen in de koelkast circa 2 weken worden bewaard. Laat voor consumptie de lychee op kamertemperatuur komen. Voor gebruik dient de vrucht gepeld en de pit verwijderd te worden.
 
Voedingsstoffen
Voedingswaarden per 100 gram:
Energie: 295 KJ 69 kcal
Eiwit: 0,9 g
IJzer: 0,3 g
Koolhydraten: 16,1 g
Natrium: 2 mg
Calcium: 5 mg
Vet: 0 g
Vezels: 1.0 g
Vitamine C: 23 mg

Recepten
Geflambeerde lychees

Granaatappel

Granaatappels komen oorspronkelijk uit Perzië en worden al eeuwenlang verbonden met allerlei culturen en religies als een symbool van vruchtbaarheid. De granaatappel is een schijnbes ter grootte van een sinaasappel en is enigszins uivormig. De vrucht heeft een leerachtige, roodgouden schil en een grote bloemkelk of kroon. De vrucht is roodbruin van kleur. Binnen de schil verdelen witachtige vliezen de vrucht in compartimenten. Ze bestaan uit geleiachtig donkerrood Van de granaatappel zijn alleen de zaden of eigenlijk het omhulsel daarvan in culinair opzicht van belang.

Teelt
De granaatappel groeit aan een tot 8 meter hoge struik uit de kattenstaartfamilie. De struik kan in droge tijden zijn blad verliezen. De kortgesteelde, glanzende, donkergroene blaadjes groeien tegenoverstaand en dicht op elkaar. De blaadjes zijn ovaal en toegespitst met een gave rand. Ze zijn 0,5 tot 2,5 bij 1 tot 10 centimeter groot. De bloemen vormen zich aan de scheuttoppen of aan korte zijscheuten in groepen van 1 tot 5.

Consumptie
De granaatappel kan puur worden gegeten, maar ook worden gebruikt voor sappen of als garnering. De zaadjes zijn fraai op bijvoorbeeld een fruitsalade of als decoratie voor een romig dessert, op ijs of een kaastaart. Ze smaken vooral lekker in combinatie met amandelen en vormen een heerlijke garnering voor couscous. In India en Pakistan worden ze ook gebruikt in vleesgerechten. Verder kan de granaatappel worden gebruikt voor sappen. Pers het sap voorzichtig uit met behulp van een handmatige citruspers, want met een elektrische pers verpulvert u de zaadjes wat het sap bitter maakt.
 
Bewaren/bewerken

Een granaatappel die zwaar aanvoelt voor zijn grootte, zit waarschijnlijk vol sap. Kies bij voorkeur de glanzende vruchten en negeer vruchten met een harde of droge schil. Granaatappels zijn in de koelkast een week houdbaar. Om granaatappelpitten uit de vrucht te halen, snijd u de steelaanzet wigvormig uit en trek de vrucht uit elkaar. Druk de zaden naar buiten en vang ze op.

Voedingsstoffen
Voedingswaarden per 100 gram:
Energie: 321 KJ
Eiwit: 1.0 g
IJzer: 0.3 mg
Koolhydraten: 17.2 g
Natrium: 3 mg
Calcium: 3 mg
Vet: 0.3 g
Vezels: 0.2 g
Vitamine C: 6.1 mg

Morel

Een morel is een speciaal soort kers, die donkerrood van kleur is. Vanwege de zure smaak worden morellen in Nederland nauwelijks meer verkocht. In België worden morellen echter gebruikt voor een speciaal bier, namelijk kriek. Morellen worden ook met veel suiker gegeten in bijvoorbeeld yoghurt.

Teelt
Alle zure kersen reageren dankbaar op humusbemesting in de vorm van stalmest of compost en op losse grond. Hoewel sterke bemesting grotere vruchten oplevert, kunnen deze sneller barsten en vermindert de smaak van de vruchten.

De vruchten van de zure kers barsten minder snel dan die van de zoete kers, ze worden minder gegeten door vogels en ook minder snel aangetast door de fruitvlieg. Ze zijn wel gevoelig voor moniliarot, bladziekten en virussen.

De zure kers is met armere grond tevreden dan de zoete kers. Voor aanplant in zandgrond wordt hij meestal op een onderstam van de weichselboom veredeld (Prunus mahaleb) en in zware grond op een vogelkers (Prunus avium). Stagnerend vocht wordt slecht verdragen en de groeiplaats moet luchtig zijn. Vanwege de gevoeligheid voor hout- en bladschimmels zijn groeiplaatsen met een hoge luchtvochtigheid, vooral warmvochtige plaatsen af te raden.
 

Voedingsstoffen
Voedingswaarde per 100 gram morellen:
Energie 52 Kcal, 220 Kj
Water 84,9 g
Eiwit 1,0 g
Koolhydraten 11 g
Suikers 11 g
Vezels 2,1 g
 
Vitamine per 100 gram
Vitamine B1 0,02 mg
Vitamine B2 0,02 mg
Vitamine B6 0,04 mg
Vitamine B11 4 mcg
Vitamine C 10 mg
 
Mineralen per 100 gram:
Natrium 2 mg
Kalium 190 mg
Çalcium 10 mg
Fosfor 20 mg
Magnesium 10 mg
IJzer 0,4 mg
Koper 0,06 mg
Zink 0,10 mg

Mango

De mango is een niervormige tot ronde vrucht die groenrood tot groengeel van kleur is. De leerachtige schil is niet eetbaar. In de lengte van de mango zit een grote smalle pit die meestal stevig aan het vruchtvlees vastzit. De vruchten kunnen 5 tot 40 centimeter lang zijn. Ze zijn meestal asymmetrisch, ovaalvormig en vaak gekromd met aan het uiteinde een korte, brede tuit. Er bestaan echter ook rassen met bolvormige vruchten. De schil is tot 2 milimeter dik, glad en glanzend.

De vruchten zijn rijp, groen, geel, oranje, rood of bontgekleurd. Het rijpe vruchtvlees is zacht en sappig, lichtoranje van kleur en vezelig tot bijna vezelloos. De vrucht smaakt zoet-aromatisch en verspreidt een zoete geur. De smaak hangt ook af van het gehalte aan terpentijn, dat bij goede rassen laag is. Aan de hand van de geur is ook de rijpingsgraad vast te stellen, want er zijn immers ook vruchten die rijp groen van kleur zijn. De steenpit is houtig, afgeplat en zit stevig aan het vruchtvlees vast.
 
Teelt
Mango's groeien het beste op een losse, vrij schrale bodem. De vruchten hebben een droogteseizoen van drie maanden nodig en kunnen goed tegen droogte. Het moet in een grote pot geplant worden zodat het wortelstelsel zich kan ontwikkelen. De oogst vindt van december tot februari plaats.
 
Consumptie
Mango smaakt fris en vol, met een pikante exotische nuance. Mango’s zijn heerlijk om uit de hand te eten, eventueel met een beetje limoen- of citroensap. Verder vormen ze een exotisch ingrediënt in fruitsalades en u kunt ze gepureerd in sorbets en ijs verwerken. Daarnaast smaken mango’s goed bij gerookt vlees, parmaham en gerookte kip of als verfrissend bijgerecht bij kruidige gerechten en kerrieschotels. Rijpe mango’s kunt u mengen met chilipepers voor overheerlijke salsa terwijl u onrijpe groene vruchten traditioneel worden gebruikt in mangochutney en tafelzuur, wat goed bij koud vlees en kerrieschotels past. Daarnaast smaakt de mango heerlijk in sappen in combinatie met sinaasappel, watermeloen, ananas, banaan en papaja.
 
Bewaren/bewerken
Let er bij aankoop van een mango op dat u de vrucht een klein beetje kunt indrukken, dat de schil geen zwarte vlekken heeft en dat de vrucht aangenaam ruikt. De kleur van de mango zegt niets over de rijpheid, want een heleboel mango's blijven groen of worden alleen gedeeltelijk rood als ze rijpen en volrijp zijn. Een rijpe mango wordt koel bewaard en een (nog) niet-rijpe mango bij kamertemperatuur.

Om een mango mooi schoon te maken, doet u het volgende: snijd de mango in twee helften en verdeel het vruchtvlees in blokjes zonder door de schil te snijden. Nu kunt u met een lepel de schil makkelijk losmaken.

Als u het vruchtvlees uit de schil wilt losmaken, doet u het volgende: de mango in de lengte in drieën snijden met het mes zo dicht mogelijk langs de pit. Het resultaat is dan twee helften en een middendeel met de pit. Met een lepel kunt u het vruchtvlees dan in een stuk langs de binnenkant van de schil uit de beide helften klappen.
 
Voedingsstoffen
Voedingswaarden per 100 gram:
Energie: 272 kJ, 65 kcal
Eiwit: 0.5 g
IJzer: 0.1 mg
Koolhydraten: 17 g
Calcium: 1.0 g
Vet: 0.3 g
Vezels: 1.7 g
Vitamine C: 2.8 g

Mabolo

De mabolo is een verwant van de kaki. De vruchten zijn bol- of eivormig en tot 7 bij 10 centimeter groot. De 1 millimeter dikke, leerachtige schil is roze, bruinachtig, geel, oranje of paarsrood van kleur en is bezet met vele korte, goudbruine of koperkleurige haren.

Het gelige, vitamine C- rijke vruchtvlees is matig sappig, smaakt naar appel en heeft een penetrante, kaasachtige geur. Deze geur kan verdwijnen door de vrucht enige tijd in de koelkast te leggen.

De vruchten zijn pitloos of bevatten 4 tot 8 zaden, die tot 4 bij 2,5 centimeter groot zijn.

Cactusvijg

De cactusvijg of woestijnvijg is de vrucht van de cactussoort Opuntia ficus-indica en verwante soorten. De vruchten zijn rijp zodra de groene stekelige vruchten geel of rood verkleuren. De smaak is zoetig, soms aan de zure kant en lijkt enigszins op die van een peer.

Teelt
De cactusvijgplant bloeit in de zomer en ontwikkelt grote zaadbessen. Plant ze in een ruime kuip of grote bloempot. De cactussen hebben veel aandacht nodig en gaan vaker dood door te veel water dan door droogte. De plant moet binnen overwinteren bij een temperatuur van 10-12 °C. Planten in de lente.

De vruchten verkleuren tijdens het rijpingsproces van groen-geel naar oranje-rood. De stekels worden na de oogst machinaal verwijderd. Als de vrucht zacht aanvoelt is de cactusvijg rijp. De cactusvijg komt van nature alleen voor in vorstvrije, droge gebieden.
 
Consumptie
Een cactusvijg is rijp als de vrucht zacht aanvoelt wanneer we op de schil drukken. De smaak van de vrucht is zoet-zuur en lijkt op die van de peer. Het korrelige, waterige vruchtvlees is sappig en verfrissend. De kleine pitjes zijn eetbaar, net als die van de gewone vijg. De vrucht heeft een licht laxerende werking. -halveren en uitlepelen -on blokjes door fruitsalade met banaan, kiwi,meloen en papaja -plakjes bespenkelen met Grand Marnier of Cognac met ijs of slagroom -plakjes bij koud vlees met een fijne saus.
 
Bewaren/bewerken
Een goede manier om een cactusvijg te eten zonder zich te prikken aan de scherpe stekels is de volgende: men prikt de vrucht met een vork op en zet deze op een bord. Vervolgens snijdt men met een scherp mes beide uiteinden af en snijdt haaks hierop de schil door. Vervolgens rolt men met de vork (of met de hand - pas op de buitenkant van de schil niet aan te raken!) het vruchtvlees uit de vrucht.

Bewaren: In de groentelade circa 1 week.

Voedingsstoffen
Voedingswaarde cactusvijg per 100 gram:
Energie: 41 kcal, 172 kJ
Water: 87.6 g
Eiwit: 0.7 g
Vet: 0.5 g
Koolhydraten: 9.6 g
Vitamine C: 25 mg
B-caroteen: veel
IJzer: aanwezig

Passievrucht

Passievrucht heeft een dunne, leerachtige gladde schil die rimpelig wordt tijdens het rijpen. De schil is bruingrijs van kleur en is niet eetbaar. Het sappige groenachtige vruchtvlees bevat kleine, eetbare gele, oranje of lichtgroene pitjes.

Teelt
De passievrucht wordt geteeld aan klimplanten.
 
Consumptie
Besprenkel het vruchtvlees eventueel met citroensap of combineer met slagroom of zure room. Gebruik de passievrucht in vruchtensalades, -sappen, longdrinks, nagerechten of als garnering. Verwerk de vrucht tot sap of jam.

Gebruik de gerimpelde vruchten spoedig, ze drogen snel uit.

Bewaren/bewerken

Bewaar de passievrucht op een koele plaats zo is de vrucht enkele dagen houdbaar. Halveer de passievrucht voor cosumptie en lepel deze uit, de schil is niet eetbaar.

Voedingsstoffen
Voedingswaarden per 100 gram:
Energie: 156 kJ 37 kcal
Eiwit: 2.6 g
IJzer: 1.3 mg
Koolhydraten: 5.7 g
Natrium: 19 g
Calcium: 11 g
Vet: 0,4 g
Vezels: 3.3 g
Vitamine C: 23 mg

Dadel

Dadels zijn de vruchten van de dadelpalm die in subtropische en woestijnachtige gebieden in Noord-Afrika, de Arabische Staten, Californië en Australië groeit. De vingervormige vrucht groeit in groepjes van enkele tientallen hoog in de bomen en verandert tijdens het rijpen van groen in glanzend bruin. Dadelpalmen dragen veel vruchten: de jaaropbrengst is zo'n 50 kilogram. Tot enkele jaren geleden waren er buiten de landen van herkomst alleen gedroogde dadels verkrijgbaar, maar nu worden ook verse dadels geëxporteerd. Slechts enkele van de vele soorten zijn te koop.

Teelt
De teelt van dadels is zeer oud en is waarschijnlijk begonnen in het Midden-Oosten. Nog steeds worden ze vooral geteeld in Noord-Afrika en de Arabische landen, maar ook in Californië. Voor een land als Tunesië vormen dadels een belangrijk exportproduct.
 
Consumptie
Verse dadels kunt u zo eten. Als u ze liever schilt, knijp dan voorzichtig aan de steelkant tot de vrucht eruit springt. U kunt ze ontpitten en vullen met gewone of gekleurde marsepein of met noten. Ook kunt u ze door de suiker rollen, zodat u decoratieve petitfours krijgt.

Verse dadels smaken ook lekker in fruitsalades en wintercompôtes. Verrassend genoeg zijn ze ook heerlijk in hartige gerechten; in Noord-Afrika worden ze gebruikt in tagines (geurige stoofschotels) en kerrieschotels, of als saua of vulling voor vis, vlees of gevogelte. Dadels hebben een zekere affiniteit met kaas. Serveer ze op een kaasplankje of halveer, ontpit en vul ze met roomkaas.

Gedroogde dadels zijn lekker in cake en warme desserts, en combineren goed met walnoten en amandelen. Voor gebruik in de keuken moet u ze ontpitten en fijnhakken met een in heet water gedompelde schaar.

Bewaren/bewerken
Verse dadels:
Deze moeten dik en vochtig zijn, met een gladde schil en een enigzins knapperige structuur. Ze worden los en in doosjes verkocht. dadels zijn rijp wanneer ze glanzend bruin zijn. Onrijpe dadels zijn eerder goudkleurig; u kunt ze in dit stadium weliswaar eten, maar het vruchtvlees is harder en minder honingachtig dan dat van rijpe dadels. Om ze te laten rijpen moet u de dadles op kamertemperatuur bewaren. Verse dadels kunt u heel invriezen, mits ze niet eerder zijn ingevroren (wat bijna altijd het geval is).

Semi-gedroogde dadels:
Deze worden in groepjes aan de steel verkocht. ze hebben een rimpelige schil en zijn vrij taai.

Gedroogde dadels:
Deze geliefde kerstlekkernij, kleverig en zoet, wordt vaak verkocht in een langwerpig doosje met een afbeelding van palmbomen en lkamelen erop. Sinds de komst van verse dadels is hun populariteit afgenomen. Gedroogde dadels worden ook in geperste blokken voor kookdoeleinden verkocht. Sommige oosterse supermarkten hebben kleine, rimpelige rode dadels en zwarte dadels met een rokerige smaak (Chinese dadels) in voorraad, maar die zijn alleen geschikt voor bij het koken. Semi-gedroogde en gedroogde dadels zijn maandenlang houdbaar, maar bewaar ze niet in de buurt van sterk ruikende etenswaren zoals uien, want die geur absorberen ze.

Voedingsstoffen
Voedingswaarde per 100g gedroogde dadels:
Energie: 275 kcal, 1151 kJ
Vezels: 7,5g
Koolhydraten: 73,51 g
Vet: 0,45 g
Eiwit: 1,97g
Water: 22,50 g
Calcium: 32 mg
IJzer: 1,15 mg

Guave

De guave is een peerachtige vrucht die tot ongeveer 12 centimeter lang kan worden. Meestal heeft de guave een groene of gele schil, terwijl het vruchtvlees, afhankelijk van het ras, groenachtig wit, donkerrood of roze is.

De vrucht is rijk aan vitamine C, B-caroteen en pectine. Het vruchtvlees is volrijp, zacht, sappig, door kleine steencellen korrelig, wittig, gelig, geelgroen of roze van kleur en in het midden vaak rood getint. De smaak is aangenaam zoetzuur aromatisch, op aardbei of peer gelijkend. De vruchten kunnen zaadloos zijn of afhankelijk van het ras tussen de 100 en 550 harde zaden bevatten, die tot 3 millimeter groot kunnen zijn.

Teelt
De guave gedijt in een vochtig en droog klimaat. De guave groeit op bijna iedere bodem, een goede drainage is aanbevolen. Het ontkiemen van de guave zaden gebeurt binnen 2 tot 3 weken, maar kan ook 8 weken duren. Het fruit rijpt 90 tot 150 dagen na de bloei. In Puerto Rico zijn er twee teelten per jaar, de kleine vruchten in de late zomer en de grotere vruchten in de late winter en het vroege voorjaar. In het noorden van India rijpt het belangrijkste gewas midden in de winter (ongeveer 450 vruchten per boom). De vruchten worden bij een groen-gele kleur geplukt en gedurende 6 dagen op kamertemperatuur gerijpt.
 
Consumptie
De guave kan na het schillen rauw worden gegeten of kan worden verwerkt in vruchtensalades en desserts of vruchtvleesmoes.

Bewaren/bewerken
Let bij het kopen op de rijpheid van de guave. Deze is namelijk pas rijp als ze een doordringende vrucht afgeven en de schil bij voorzichtig drukken meegeeft. De guave is tussen de een en drie weken houdbaar.

Voedingsstoffen
Voedingsstoffen per 100 gram:
Energie: 161 kJ 38 kcal

Water: 85.8 g
Eiwit: 0.9 g
Koolhydraten: 7.5 g
Suikers: 6 g
Vet: 0.5 g
Vezels: 4.3 g
Vitamine A: 0.07 mg
Vitamine B1: 0.04 mg
Vitamine B2: 0.04 mg
Vitamine B6: 0.10 mg
Vitamine C: 220 mg
Natrium: 5 mg
Kalium: 230 mg
Calcium: 10 mg
Fosfor: 25 mg
Magneet: 10 mg
IJzer: 0.40 mg
Koper: 0.10 mg
Zink: 0.20 mg

Kiwi

De kiwi komt van oorsprong uit China. De oorspronkelijke naam was Chinese kruisbes. In Nieuw-Zeeland is de naam veranderd in kiwi, voornamelijk om commerciële redenen. De naam kiwi is afgeleid van de kiwivogel, een loopvogel die in Nieuw-Zeeland voorkomt. Het ronde lichaam van deze loopvogel is bedekt met bruine veren. De kiwivrucht heeft hier iets van weg. De vrucht wordt in grote hoeveelheden aangevoerd en is het hele jaar verkrijgbaar.

De vrucht groeit aan een struikachtige klimplant die goed kan groeien in subtropische gebieden. De kiwi is een langgerekte, ronde vrucht met een lengte van ongeveer zeven centimeter. De schil is bruin en licht behaard. Het vruchtvlees is grasgroen van kleur, ligt om een witte kern heen en bevat kleine zwarte eetbare pitjes. Kiwi's zijn er in groen en geel. Deze laatste hebben een frisse citrussmaak. Het vruchtvlees is steviger dan dat van de groene kiwi.

Teelt
De kiwi gedijt in een gematigd klimaat zoals onder andere Nieuw-Zeeland dat heeft. Bij de tweehuizige rassen kan één mannelijke plant maximaal acht vrouwelijke planten goed bestuiven. De bestuiving vindt voornamelijk plaats via insecten.

De meeste rassen zijn in het Nederlandse klimaat niet volledig winterhard. Met name voor jonge planten is bescherming tegen strenge wintervorst nodig. Daarna is de winterhardheid meestal toereikend, al kan in strenge winters wel schade optreden.

De kiwi is een slingerende klimplant en groeit uitermate krachtig. De planten worden op zeer ruime afstand (> 6 meter) uit elkaar geplant en dienen te worden geleid tegen een muur, hekwerk of pergola. In de commerciële teelt worden hiervoor diverse constructies gebruikt die speciaal voor dit doel worden gemaakt. Snoeien is jaarlijks noodzakelijk om te voorkomen dat de planten te hard groeien en weinig vruchten vormen. Het duurt 3 tot 5 jaar na het aanplanten voordat er vruchten worden gevormd. Daarna kan er met de juiste verzorging elk jaar rijkelijk geoogst worden.

De vruchten hangen lang aan de plant voordat ze rijp zijn. Meestal worden ze onrijp geplukt voor een betere bewaarbaarheid en transporteerbaarheid. In Nederland is het niet mogelijk om de vruchten aan de plant te laten rijpen. Om toch rijpe vruchten te krijgen, worden de kiwi's zo laat mogelijk geplukt. Men probeert de kiwi's te plukken vlak voordat de nachtvorst in oktober of november invalt. Vervolgens worden de kiwi's samen met bijvoorbeeld rijpe appelen of bananen op een schaal gelegd en in een (plastic) zak verpakt. Deze zak wordt op een donkere plek met kamertemperatuur geplaatst. Hierbij duurt het ongeveer een week om de kiwi's af te rijpen. Dit rijpen gebeurt door de vorming van ethyleengas door de appels en de bananen.
 
Consumptie
De smaak van kiwi's is fris en zoetzuur. Kiwi’s zijn heerlijk om zo te eten. De schil van een kiwi is eetbaar, maar het harige oppervlak is niet echt lekker. Schep het vruchtvlees er daarom met een theelepeltje uit of schil de kiwi. De kiwi ziet er heel decoratief uit met het grasgroene vruchtvlees en de witte kern met zwarte pitjes. Voor het fraaiste effect snijdt u de kiwi horizontaal in plakjes. Bijvoorbeeld voor fruitsalades, vruchtentaarten en schuimgebak. Ook kunt u ze pureren voor gebruik in sorbets of coulis.
 

Bewaren/bewerken
Koop kiwi's als ze nog stevig zijn en laat ze rijpen in de fruitmand bij kamertemperatuur. Kies intacte exemplaren zonder vlekken. Een kiwi is rijp als ze bij lichte druk rond de steelaanzet meegeeft. Rijpe kiwi's zijn nog enkele dagen houdbaar in de koelkast; onrijpe 1 tot 2 weken. Voor consumptie de vruchten halveren en uitlepelen of schillen en in plakjes snijden.

Voedingsstoffen
Voedingswaarden per 100gram:
Energie: 255 Kjl, 61 Kcal
Eiwit: 1,0 g
Calcium: 27 mg
IJzer: 0,3 mg
Koolhydraten: 14,9 g
Vet: 0,4 g
Vezels: 3,8 g
Vitamine C: 10 g

Papeda

Papeda, djeroek poeroet of kafferlimoen is een vrucht die tot 7 centimeter groot wordt. Rijp is de vrucht groen tot groengeel van kleur. Afgezien van de pokdalige schil lijkt hij op een citroen. Het vruchtvlees is in 10 tot 12 partjes verdeeld. Papeda smaakt zuur, iets bitter en fruitig.

Teelt
De papeda leeft in tropische en subtropische gebieden. Groeit het best op een zeer goed gedraineerde, broze, licht zure bodem met leem. Zij moeten in de volle zon staan beschermd tegen de wind. Papeda's worden alleen geteeld in gerenommeerde potten.
 

Consumptie
Als voedsel gebruikt men de papeda net als de limoen. Het sap, de geraspte schil en hele gekookte vruchten gebruikt men als zeep en shampoo. De gedroogde en gestampte bladeren van de plant gebruikt men als kruiderij.
 
Voedingsstoffen
Voedingswaarde papeda per 100 gram:
Energie: 70 kcal
Koolhydraten: 7 g
Eiwitten: 9 g
Vet: 1 g
Natrium: 1210 mg

Tamarillo

De tamarillo of boomtomaat is de vrucht van een sterk vertakte, snelgroeiende, groenblijvende boom met een korte stam en dikke, zachte takken. De naam tamarillo is in 1967 in Nieuw-Zeeland als handelsnaam bedacht.

De vrucht is een eivormige, tot 10 x 5 centimeter grote en tot 100 gram zware bes. De dunne, gladde, glanzende schil is rijp geel, oranje, tomaatrood, violet of purperrood gekleurd met soms in de lengterichting donkere strepen. De kleur hangt af van het ras. Het sappige vruchtvlees is crèmegeel, geel, oranje, of oranjerood en smaakt zurig aromatisch. De schil smaakt bitter. De vrucht bevat vele 4 millimeter grote, platte zaden.
 
Teelt
De teelt van de tamarillo vindt plaats in vruchtbare, lichte grond. Perfecte drainage is noodzakelijk. De plant heeft behoefte aan voldoende water, omdat langdurige droogte de plant fataal wordt. De plant wordt jaarlijks gesnoeid. Wanneer tamarillo's een gele of rode kleur krijgen kan er geoogst gaan worden.
 
Consumptie
De vrucht kan geconsumeerd worden door hem te halveren, het vruchtvlees eventueel met suiker te bestrooien en vervolgens uit te lepelen.

Ook kan men de tamarillo op dezelfde manier laten "schrikken" als een tomaat: de vrucht wordt eerst ondergedompeld in heet water en vervolgens in koud water, waarna de bittere schil er vervolgens gemakkelijk kan worden afgetrokken.

De tamarillo kan ook op dezelfde manier als de tomaat in de voedselverwerking worden gebruikt, maar ook in fruitsalades marmelade, consumptie-ijs, stoofpotten, taarten en chutney worden verwerkt.
 

Bewaren/bewerken
De vrucht rijpt goed na bij kamertemperatuur. Rijpe vruchten zijn nog enkele dagen te bewaren op een koele plaats (ca. 12 °C) of in de koeling.
 
Voedingsstoffen
Vitamine C: 30 mg
B-caroteen: ruim aanwezig
IJzer: ruim aanwezig
Energie: 56 kcal

Loquat

De loquat is een vrucht van een groenblijvende, 5 tot 10 meter hoge boom uit de rozenfamilie. De boom heeft een ronde kroon en een korte stam. Jonge takken zijn wollig behaard. De afwisselend geplaatste bladeren groeien vooral in de scheuttoppen dicht opeen. Ze zijn lancetvormig, toegespitst en tot 35 bij 13 centimeter groot. De eivormige, oranje vrucht is 3 tot 8 bij 2 tot 5 centimeter groot. Onder de oranje schil zit het zeer sappige, aromatische, zoetzure vruchtvlees wat enigszins doet denken aan abrikoos. De vrucht bevat 2 tot 5 centimeter grote, ovale, afgeplatte, bruine zaden. De vrucht wordt hier op de markt aangeboden, maar vaak onder de foutieve benaming mispel. Dat is namelijk de vrucht van de aanverwante soort Mespilus germanicus.

Teelt
De loquat past bij een sub-tropisch of gematigd klimaat. In Japan worden loquats op hellingen geteeld waardoor een goed luchtstroom voordelen biedt. Extreme warmte is schadelijk voor het gewas, de bladeren kunnen verbranden. De boom van de loquat groeit goed op een bodem met matige vruchtbaarheid met licht zandig leem tot zware klei of zelfs kalksteen. Ook heeft de boom absoluut behoefte aan een goede drainage. Over het algemeen bloeit de boom in de herfst en de vrucht in het vroege voorjaar. Maar in een tropisch klimaat bloeit de boom 2 of 3 keer per jaar. In Florida (VS) begint de oogst in februari, in Californië (VS) meestal in april en in Israël van maart tot mei. In Brazilië loopt de oogst van mei tot oktober. Vanwege de dikke, zware steel zijn de vruchten moeilijk te oogsten.

Consumptie
De vruchten kunnen uit de hand gegeten worden of worden verwerkt tot fruitsalades, vruchtensappen, compote, consumptie-ijs en jam. Ook worden de vruchten onder andere in China en Taiwan ingeblikt.

Bewaren/bewerken
De loquet is 10 dagen bij een gewone temperatuur houdbaar en 60 dagen in een koele ruimte.

Voedingsstoffen
Voedingswaarden Per 100g vruchtvlees:
Energie: 168 kcal
Eiwitten: 1,4 g
Calcium: 70 mg
Fosfor: 126 g
IJzer: 1,4 mg
vitamine A: 2.340 i.e
vitamine C: 3 mg

Lulo

De lulo (ook wel naranjilla) is de vrucht van Solanum quitoense. De plant is rijkvertakt, lichtverhout en tot 3 meter hoog. De vrucht is een dik gesteelde tot 6,5 centimeter grote bes waaraan de grote bekervormige, vijfslippige, viltig behaarde kelk kan blijven zitten. De schil van rijpe vruchten is stevig-leerachtig, tot 4 millimeter dik en aan de buitenkant glanzend geel tot oranje van kleur met een afwasbaar vilt uit ruwe, lichtbruine sterharen.

De vrucht wordt aan de binnenkant door bleekoranje, vlezige tot vliezige wanden in vier compartimenten verdeeld die zijn gevuld met glazig-geeloranje, sappige, zuur-aromatische pulp en groenige, 2 tot 2,5 millimeter grote zaden.

Consumptie
Uit de lulo kan groen sap worden geperst. Dit wordt onder andere in Peru geproduceerd. Het sap is niet lang houdbaar, want na contact met de lucht verkleurt het snel naar bruin. De verkleuring kan vertraagd worden door toevoeging van limoensap. De vrucht kan ook als handfruit dienen en tot vruchtenwijn ("vino de naranjilla"), marmelade, ijs, jam, gelei en siroop worden verwerkt.

Longan

De longan wordt ook wel de kers van Azië genoemd. De vrucht wordt daar in grote hoeveelheden door de plaatselijke bevolking gegeten. De longan is iets kleiner dan de lychee maar heeft dezelfde geschubde schil. De schil is aanvankelijk oranje, maar verkleurt al binnen 24 uur na de oogst tot bruin. De logan heeft een muskaatachtige smaak en is zoeter en aromatischer dan de lychee en de ramboetan. Binnenin het glazige, witte vruchtvlees zit een bruine pit. Door deze bruine pit wordt de longan ook wel drakenoog genoemd, omdat die erop zou lijken.

Teelt
De longan groeit aan een tot 20 meter hoge boom en wel op dezelfde manier als druiven.
 
Consumptie
Erg lekker en verfrissend is de vrucht vers uit de schil. U kunt ze naar smaak met suiker bestrooien of combineren met andere vruchten in een fruitsalade.
 

Bewaren/bewerken
Pel de longan voor gebruik. Longan kan 1 tot 2 dagen bij kamertemperatuur worden bewaard, maar in de koelkast zijn ze zelfs meerdere dagen houdbaar.
 
Voedingsstoffen
Voedingswaarden per 100 gram:
Energie: 267 kJ, 64 kcal
IJzer: 0.4 mg
Koolhydraten: 16.47 g
Calcium: 8 mg
Vitamine C: aanwezig

Kumquat

Kumquat is een vrucht uit het geslacht Fortunella, dat verwant is aan het geslacht Citrus. Kumquats komen oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië en worden voornamelijk in China en in Japan verbouwd.

De Chinese kumquat (Fortunella margarita) is de meest voorkomende variëteit op de Europese markt. Deze wordt geteeld in Frankrijk, Italië, Spanje, Zuid-Afrika, Brazilië en op het Griekse eiland Corfu.

Er zijn ook diverse kruisingen te vinden. Zo is de limequat een kruising tussen kumquat en limoen. De orangequat is een kruising tussen kumquat en sinaasappel. De citrangequat is een kruising tussen kumquat en citrange (kruisingsproduct van sinaasappel en citroen).

Teelt
De kumquat groeit het beste in de zomer bij een temperatuur van 25 tot 30 graden. Maar het weerstaat ook bij vorst, bij temperaturen tot -10 graden. De vrucht groeit in Chinese theegebieden waar het voor andere citrusvruchten te koud is. Ondanks de lagere temperaturen in de Verenigde Staten produceert de kumquat grotere en zoetere vruchten dan in warmere gebieden.
 
Consumptie
Kumquat heeft een dunne eetbare schil. De schil is mooi oranje van kleur. Het vruchtvlees is lichtoranje en is verdeeld in een aantal segmenten, die eetbare pitjes bevatten. Kumquats zijn een delicatesse bij gegrild of gebraden vlees, gevogelte en wild. Kumquat komt ook zeer goed tot zijn recht bij vleesfondue en rijst. Kumquats kunnen overal in gebruikt worden waar ook sinaasappelen voor worden gebruikt.
 

Bewaren/bewerken
Halveer het vruchtje en verwijder eventueel de aanwezige, eetbare, pitjes. De kumquat wordt ook wel met schil gegeten. Was de vruchten in dit geval goed. Bewaar de kumquats bij kamertemperatuur, want zo is de vrucht ruim een week houdbaar.
 
Voedingsstoffen
Voedingswaarden per 100 gram:
Energie: 289 kJ, 68 kcal
Eiwit: 1,0 g
IJzer: 0,8 g
Koolhydraten: 16,0 g
Natrium: 6 mg
Calcium: 62 mg
Vet: 0 g
Vezels: 1,5 g
Vitamine C: 55 mg

Papaja

De papaja is de vrucht van een meloenboom en wordt ook wel boommeloen genoemd. De papajaboom komt oorspronkelijk uit de dalen van Noord-Andes. De boom kan tot zes meter hoog worden. De stam is hol, de bladeren zijn groot en vingervormig. Er zijn verschillende soorten papaja’s.

De vrucht is rond tot ovaalvormig, ongeveer 15 à 20 centimeter lang. Het gewicht van een – in Nederland verkochte - papaja kan variëren van 300 tot 500 gram, alhoewel de vruchten 6 kilo zwaar kunnen worden. Papaja’s van dit gewicht worden echter niet geëxporteerd. De papaja heeft een gladde, dunne schil, die tijdens het rijpen verkleurt van groen naar geel-groen-gevlekt. Een rijpe papaja heeft zalmroze tot geel-oranje vruchtvlees, geurt enigszins naar abrikozen, is boterzacht en smaakt meloenachtig.

Het vruchtvlees van de papaja bevat geen vruchtzuren, met als gevolg een zeer zoete smaak. In het midden van de papaja bevindt zich een holle ruimte die gevuld is met een gelei-achtige massa en zwarte pitjes, die niet meegegeten worden. De zaadjes kunnen gedroogd worden en gebruikt als peper bij bepaalde gerechten.

De vruchten moeten geoogst worden als het rijpingsproces net is begonnen, en te vroeg geplukte papaja’s kunnen niet meer narijpen. Het zijn kwetsbare producten voor de export.

Teelt
Een goede drainage is belangrijk. De papaja is zeer gevoelig voor nachtvorst. De vrucht groeit sterk op organische bodems en zijn over het algemeen geteeld uit zaad. De kiemkracht kan 3 tot 5 weken duren. Daarna moeten de zaden worden gedroogd en bedekt. Volgens onderzoeken is de smaak van de papaja op zijn hoogtepunt als de schil 80 % gekleurd is.

Consumptie
Papaya heeft een zoete smaak die doet denken aan meloen.

Besprenkel het vruchtvlees met wat citroensap en schep het vruchtvlees eruit. Serveer papaya als voorgerecht met rauwe ham of bij hoofdgerechten met bijvoorbeeld kip of gerookte kip of gerookte ham. Verwerk de vrucht ook in chutney, ijs, jam, salades en taart of tot compote. Gebruik papaya in yoghurt of kwark. Voeg de vrucht pas op het laatste moment toe, anders wordt de smaak van het gerecht bitter.
 
Bewaren/bewerken

Onrijpe papaya’s rijpen goed na bij kamertemperatuur. Rijpe papay’s direct consumeren of enkele dagen bewaren in de koelkast.

Halveer de vrucht en haal de pitten eruit alvorens het consumeren.
 
Voedingsstoffen
Voedingswaarden per 100 gram:
Energie: 136 kJ 32 kcal
Eiwit: 0 g
IJzer: 0,4 mg
Koolhydraten: 8,0 g
Natrium: 1 mg
Calcium: 20 mg
Vet: 0 g
Vezels: 0,6 g
Vitamine C: 46 mg

Mangistan

De mangistanis is een vrucht uit de plantenfamilie Guttiferae. De mangistan is een bes met een diameter van 3 tot 8 centimeter waaraan een krans van vier houtige kelkbladeren behouden blijft. De bes heeft een stevige, taaie, leerachtige, tot 1,5 centimeter dikke, gladde schil, die volrijp donker purperbruin of roodviolet van kleur is. Onder de schil zit een krans van 4 tot 8 dikke, zachte, sappige, sneeuwwitte zaadmantels. Van de zaadmantels bevatten er 1 tot 5 een vlak zaad, maar er zijn ook zaadloze vruchten. De zaadmantels zijn delicaat zoetzuur aromatisch van smaak. De smaak doet enigszins aan lychee denken. De mangistan behoort tot het populairste fruit van de tropen en veel mensen vinden hem erg smakelijk.

Teelt
De mangistan groeit aan een boom die 25 meter hoog kan worden. Het binnenste gedeelte van de bast bevat een geelachtig latex. De takken groeien steeds uit de oksels van tegenoverstaande bladeren, zodat de boom symmetrisch is vertakt. De bladeren zijn 9 tot 25 bij 4,5 tot 13 centimeter groot, ovaal, gaafrandig en puntig. Van boven zijn de bladeren glanzend olijfgroen en van onderen lichtgroen en dof. Op korte, dikke stelen groeien de 5 centimeter grote bloemen, solitair of in paren aan de scheuttoppen. De boom draagt gewoonlijk pas na 15 jaar twee tot drie keer per jaar vruchten.
 
Consumptie
De smaak en het aroma van de mangistan is buitengewoon fris en doet denken aan een combinatie van aardbeien en druiven. Het tropische vruchtvlees smelt als het ware op de tong. Vanwege de lekkere smaak wordt de mangistan ook wel de koningin der vruchten genoemd. Haal het vruchtvlees eruit. Koel de vrucht kort voor gebruik voor een optimale smaak. Eet de mangistan rauw nadat de vrucht overdwars is opengesneden.
 

Bewaren/bewerken
Let er bij aankoop van de mangistan erop dat er geen deuken in de schil zitten. Dat kan namelijk een teken zijn dat het vruchtvlees verdroogd is. De vrucht moet een gladde schil hebben en zwaar aanvoelen. De mangistan is beperkt houdbaar. Bij kamertemperatuur 1 à 2 dagen, maar op een koele plaats (ca. 12°C) iets langer. Verwijder voor het gebruik de schil. De schil van de mangistan wordt tijdens het transport vanuit het land van herkomst harder en kan het best met een mes met zaagsnede verwijderd worden.
 
Voedingsstoffen
Voedingswaarden per 100 gr:
Energie: 60 kcal
Eiwit: 0,5 g
IJzer: 0,2 - 0,8 g
Koolhydraten: 14,3 g
Calcium: 0,01- 8,0 mg
Vet: 0,1 - 0,6 g
Vezels: 5,0 - 5,1 g
Vitamine C: 1,0 - 2,0 mg